Een vastgoedschenking draagt een goed bij leven over, met belasting die op het ogenblik van de schenking wordt berekend in plaats van bij overlijden. Het mechanisme is gewestelijk: bevoegd is het Gewest van de fiscale woonplaats van de schenker, niet dat waar het pand ligt.
Verplicht een notariële akte
Dat is het eerste verschil met een geldgift. Een som kan van hand tot hand of per overschrijving worden geschonken, zonder vormvereiste. Onroerend goed kan enkel bij notariële akte worden geschonken, die vervolgens wordt overgeschreven. Er bestaat geen vereenvoudigde versie, en een niet-notariële vastgoedschenking is nietig.
Het ereloon van de notaris en de aktekosten komen dus bovenop de schenkbelasting.
Progressieve tarieven, per schijf
De drie Gewesten hanteren hetzelfde schema: een progressief tarief per waardeschijf, met twee afzonderlijke roosters naargelang de verwantschap.
- In rechte lijn — kinderen, kleinkinderen, ouders — evenals tussen echtgenoten en samenwonenden: de laagste tarieven.
- Tussen alle andere personen: merkelijk hogere tarieven, die snel oplopen.
De exacte tarieven, de schijfgrenzen en de toepasselijke verminderingen — onder meer voor panden die energetisch worden gerenoveerd of worden verhuurd — verschillen van Gewest tot Gewest en evolueren. Ga steeds het geldende tarief na bij de belastingdienst van het Gewest van de schenker, hieronder vermeld.
De samentelling van opeenvolgende schenkingen
Dat is het mechanisme dat het vaakst wordt vergeten. Vastgoedschenkingen door dezelfde schenker aan dezelfde begunstigde worden samengeteld over een referentieperiode van drie jaar: de nieuwe schenking wordt belast vanaf de schijf die de vorige had bereikt.
Praktisch gevolg: een pand in verschillende keren schenken heeft fiscaal enkel zin wanneer de schenkingen meer dan drie jaar uit elkaar liggen. Twee schenkingen met achttien maanden ertussen worden als één belast.
De schenking met voorbehoud van vruchtgebruik
Ze laat toe de blote eigendom te schenken en het vruchtgebruik te behouden: de schenker blijft het pand bewonen of de huur innen tot zijn overlijden, waarna de begunstigde volle eigenaar wordt zonder bijkomende erfbelasting op dat uitdoven.
De schenkbelasting wordt dan berekend op de waarde van de volle eigendom, maar de verrichting bevriest de overdracht tegen het tarief en de waarde van de dag. Het is de meest gebruikte constructie, en ze veronderstelt dat de schenker aanvaardt niet meer alleen te kunnen verkopen.
Schenken of erven: de berekening
De schenkbelasting is doorgaans gunstiger dan de erfbelasting op dezelfde waarde, zeker buiten de rechte lijn. Maar een schenking is onmiddellijk en onherroepelijk: ze haalt het goed uit het vermogen, met alles wat dat betekent mocht de schenker het nadien moeten verkopen.
De berekening vergt een solide basis: de waarde die de administratie aanhoudt, is de verkoopwaarde op de dag van de schenking. Een te lage aangifte stelt bloot aan een navordering en een boete; een te hoge aangifte doet nodeloos belasting betalen. Het pand situeren in de werkelijke markt van zijn gemeente vóór u naar de notaris gaat, is dus geen bijkomstige voorzorg.